02/16/2019 12:18

Tại sao lại có quan niệm “Lễ Phật quanh năm không bằng cúng rằm tháng Giêng"?

Hạnh Nguyên - Theo thethaovanhoa.vn Hạnh Nguyên

Với người Việt, rằm tháng Giêng - Tết Nguyên Tiêu là ngày vô cùng thiêng liêng dịp đầu năm mới. Người xưa vẫn có câu: “Lễ Phật quanh năm không bằng cúng rằm tháng Giêng?”.

Tết Nguyên Tiêu có nghĩa là đêm rằm đầu tiên của năm mới. Cứ đến ngày 14 hoặc 15 tháng Giêng hằng năm, các gia đình người Việt lại làm mâm cỗ mặn thịnh soạn để cúng gia tiên và mâm cỗ chay cúng Phật.

Ở một số nước Châu Á, rằm tháng Giêng còn được coi là ngày đức Phật giáng lâm tại các chùa. Với một số nhà tâm linh, ngày này còn là ngày vía thiên quan nên các đền chùa làm lễ cầu an. Do đó, từ sau Tết Nguyên đán, ngày 14 hoặc chính rằm, người dân đã tấp nập đến chùa lễ Phật, cầu bình an, khoẻ mạnh, hạnh phúc… cho cả năm.

Vì sao người Việt tâm niệm: "Lễ Phật quanh năm không bằng cúng Rằm tháng Giêng"?

Tại sao: “Lễ Phật quanh năm không bằng cúng rằm tháng Giêng?”
Ảnh: TTVH

Lý giải về việc vì sao dân gian nói "Lễ Phật quanh năm không bằng cúng Rằm tháng Giêng"? hay "Cúng cả năm không bằng rằm tháng Giêng”, Giáo sư Trần Ngọc Thêm - giáo sư, tiến sĩ khoa học ngành ngữ văn, nhà văn hóa học của Việt Nam cho rằng thứ nhất điều này có liên quan đến quan niệm coi trọng cái ban đầu. Người Việt cho rằng phàm làm bất kỳ điều gì hễ "đầu xuôi thì đuôi lọt". Bởi vậy trong những ngày đầu năm, đầu tháng, người dân Việt có tục cúng vái và kiêng kỵ rất hệ trọng, nhất là những người kinh doanh. Quan niệm đó lại được mở rộng ra, coi trọng cả tháng đầu năm là tháng giêng. Mà trong mỗi tháng có hai ngày quan trọng là ngày mồng một và hôm rằm. Ngày mồng một tháng giêng là tết Nguyên đán rồi cho nên rằm tháng giêng do đó cũng được coi trọng, cúng kính cho xứng đáng.

Với những người theo đạo Phật, thật ra rằm tháng Giêng tuy không phải là lễ quan trọng của Phật Giáo so với rằm tháng tư (lễ Phật Đản) và rằm tháng bảy (lễ Vu Lan), nhưng trùng hợp với lễ Thượng Nguyên và tết Nguyên Tiêu trong dân gian, lại thêm cái không khí vui xuân, cho nên đây là thời điểm thích hợp nhất để cầu nguyện an lành cho cả năm. Vào ngày này, giới Phật Tử cũng như dân chúng đi chùa lễ Phật rất đông đảo. Vì vậy, trong dân gian mới hình thành câu thành ngữ quen thuộc: "Cúng cả năm không bằng rằm tháng giêng".

Nên cúng Rằm tháng Giêng vào giờ nào đẹp nhất?

Tại sao: “Lễ Phật quanh năm không bằng cúng rằm tháng Giêng?”
Ảnh: TTVH

Theo quan niệm dân gian, nếu muốn cúng buổi chiều tối thì gia chủ cần chuẩn bị lễ cúng rằm trước 18 giờ - 19 giờ tối để cúng dù là ngày 14 hay ngày 15 âm.

Nếu như cúng vào buổi sáng của ngày 15 âm thì gia chủ nên chuẩn bị lễ cúng xong trước 9 giờ - 10 giờ và tiến hành lễ cúng vào giờ Ngọ (từ 11 giờ đến 13 giờ).

Nhiều người tin rằng, nếu làm lễ cúng Rằm tháng Giêng vào giờ đẹp thì gia đạo sẽ được bình an, con cháu sum vầy, tài lộc sung mãn và gặp nhiều điều may mắn trong năm mới.

Tuy nhiên hiện nay, do điều kiện cuộc sống cũng như quan niệm của mỗi gia đình mà nhiều người có những thay đổi, tùy biến linh động vào việc cúng Rằm tháng Giêng vào các ngày, giờ khác nhau. Họ quan niệm rằng, việc thờ cúng chỉ cần thể hiện tấm lòng thành kính và biết ơn của con cháu đối với tổ tiên, ông bà, thần Phật, không cần quá cầu kỳ.

Mâm cúng cần chuẩn bị những gì?

Tại sao: “Lễ Phật quanh năm không bằng cúng rằm tháng Giêng?”
Ảnh: TTVH

Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng không cần quá cầu kì, nhưng thế hiện được lòng thành, cầu cho gia trạch bình an khỏe mạnh, hướng tới những điều tốt đẹp

Thông thường, cúng rằm tháng Giêng sẽ do các gia đình lựa chọn, theo đó có thể chọn việc cúng rằm tháng Giêng tại nhà hoặc tại chùa, chủ yếu là phải thực hiện nghi thức này thật đúng, thật chuẩn và thành tâm.

Nếu cúng tại nhà, các gia đình thường sắm hai lễ cúng rằm, một là cúng Phật, hai là cúng gia tiên. Tùy vào điều kiện kinh tế và phong tục tập quán mỗi nơi mà mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng có sự chuẩn bị đồ cúng khác nhau.

Trong đó, lễ cúng Phật thường là mâm lễ chay thanh tịnh, cùng hương hoa đèn nến. Cúng Gia tiên có thể làm các món ăn mặn với các món ăn truyền thống của người Việt, khá giống mâm cỗ ngày Tết. Mâm cỗ mặn thường có 4 bát, 6 đĩa. 4 bát gồm bát ninh măng, bát bóng, bát miến, bát mọc. 6 đĩa gồm thịt gà hoặc thịt lợn, giò hoặc chả, nem thính có thể thay bằng đĩa xào, dưa muối, đĩa xôi hoặc bánh chưng và bát nước chấm. Tổng cộng là tròn 10 món.

Những món ăn trong mâm cỗ cúng cũng thể hiện những ước mong riêng của người Việt. Bánh chưng tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở của muôn loài; thịt lợn đã chế biến thuộc về âm, dưa hành rau củ thuộc về dương, âm dương hài hòa tượng trưng cho sự phát triển. Ngoài ra trong mâm cỗ còn có thể có thêm cơm là lương thực hàng ngày. Mâm cỗ có nếp có tẻ, có âm dương đẩy đủ để sinh sôi nảy nở. Bát nước chấm đặt giữa mâm hình tròn tượng trưng cho trời đất vũ trụ, kết nối cổ kim.

Tại sao: “Lễ Phật quanh năm không bằng cúng rằm tháng Giêng?”
Ảnh: TTVH

Ngoài những đồ lễ chính trong mâm cỗ cúng Phật và cúng gia tiên, sắm lễ cúng Rằm tháng Giêng có thể chuẩn bị những đồ lễ khác: hương, hoa tươi, vàng mã, đèn nến, trầu cau, rượu, thuốc lá, chè trôi nước...

"Ngày mai là rằm, mặc đồ mới cho nó đẹp."

Như vậy, có thể nói rằng quan niệm “Cúng cả năm không bằng rằm tháng Giêng” đã ăn sâu vào tiềm thức của người Việt. Vào ngày này người dân thường đi lễ chùa đồng thời làm lễ cúng Phật và gia tiên để cầu những điều tốt lành cho bản thân và gia đình, mong một năm gặp nhiều may mắn và phúc lộc. Mặt khác, tháng Giêng là tháng khởi đầu của năm mới, với dư âm của dịp Tết cho nên ý nghĩa của nó lại càng được người dân chú trọng đề cao.

Video có thể bạn quan tâm
Răng nhạy cảm, ê buốt nhất định phải biết cách này!
Scroll to top