03/10/2019 08:26

Bác sĩ nhi khoa khẳng định: Phơi nắng đâu làm giảm vàng da!

Hạnh Nguyên - Theo thethaovanhoa.vn Hạnh Nguyên

Vàng da là vấn đề hay gặp ở trẻ sơ sinh. Trẻ bị vàng da sinh lý hay bệnh lý tùy thuộc vào lượng sắc tố bilirubin trong máu cao hay thấp. Vàng da bệnh lý nếu không điều trị kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm.

Vàng da là vấn đề sức khỏe thường gặp nhất ở trẻ sơ sinh. Thiếu kiến thức về chứng vàng da khiến một số phụ huynh quá lo lắng vì nghĩ vàng da là bệnh nguy hiểm, tất cả trường hợp vàng da đều có thể gặp biến chứng. Tuy nhiên, vàng da có thể do nhiều nguyên nhân và chỉ những những trường hợp vàng da do bệnh lý mới chất chứa nhiều yếu tố nguy cơ. Trong khi đó số khác lại dửng dưng với tình trạng vàng da của con em khiến trẻ bị những biến chứng nguy hiểm đến tính mạng.

Vàng da sơ sinh - hiểu và xử lý sao cho đúng?
Đừng thờ ơ với căn bệnh vàng da của trẻ em. Ảnh: Childheath

Trước những trường hợp trẻ em bị vàng da này TS.BS Phạm Diệp Thùy Dương - Giảng viên bộ môn Nhi Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh có chia sẻ câu chuyện mà mình đã từng chứng kiến: "Buồn làm sao! Sáng đi làm, tôi lại thấy một bà mẹ đang phơi nắng cho em bé mới sinh trên lề đường Hai Bà Trưng, giữa phố xá bụi mù và nắng! Và một bà mẹ đã đăng 1 clip “Bí kíp phòng ngừa vàng da cho bé”; trong đó, bà cụ hàng xóm dùng một chất màu vàng chà lên toàn thân của con bạn ấy để bé hết vàng da. Một bạn khác, đưa bé đến phòng khám của tôi vì con vàng da từ nhiều ngày, cho biết bạn đang tránh tất cả các thức ăn có màu vàng (vì bạn ấy cho con bú mẹ) và phơi nắng cho bé mỗi sáng để mau hết vàng... Mấy câu chuyện này hơi khó tin, nhưng là vài trong rất nhiều câu chuyện về những hiểu biết và thực hành không đúng về vàng da ở trẻ sơ sinh".

Bác sĩ cho biết vàng da là hiện tượng thường gặp ở trẻ sơ sinh với sự gia tăng nồng độ chất bilirubin trong máu. Theo số liệu nghiên cứu, có đến 25-50% trẻ sơ sinh đủ tháng và 80% trẻ sinh non bị vàng da. Thế nhưng không phải bậc phụ huynh nào cũng hiểu và có cách xử lí đúng. Máu của con người chứa bilirubin. Da của trẻ sơ sinh trông có màu vàng là do nồng độ sắc tố bilirubin trong máu cao. Bilirubin là một trong những sản phẩm phụ được tạo ra khi các tế bào hồng cầu vỡ ra. Thông thường, gan sẽ loại bỏ bilirubin khỏi máu, sau đó sẽ thải nó ra ngoài thông qua việc đi vệ sinh. Trong thời kỳ mang thai, gan của người mẹ sẽ loại bỏ bilirubin cho thai nhi. Sau khi sinh, phải mất một thời gian để gan của bé mới bắt đầu làm việc. Kết quả là loại sắc tố này sẽ tích tụ trong máu của em bé và làm da vàng đi.

Vàng da sơ sinh - hiểu và xử lý sao cho đúng?
Ảnh: Childheath

Có 2 loại vàng da:

- Vàng da tăng bilirubin trực tiếp (tắc mật): rất hiếm gặp. Khi đó, phân nhạt màu hay mất hẳn màu và tiểu sậm màu. Mọi trường hợp vàng da tắc mật phải được nhập viện ngay.

- Vàng da tăng bilirubin gián tiếp: rất thường gặp và gọi tắt là vàng da. Dù đại đa số là vàng da sinh lý và thường tự hết trong vòng tuần đầu, trong một số trường hợp, chất bilirubin trong máu có thể tăng rất cao (vàng da bệnh lý), và tràn qua hàng rào bảo vệ não của trẻ, gây tổn thương não vĩnh viễn.

Làm sao biết bé vàng da và mức độ vàng da ?

Theo TS.BS Phạm Diệp Thùy Dương: "Vàng da ở trẻ sơ sinh sẽ xuất hiện trước tiên ở mặt và tiến triển theo hướng từ đầu đến chân. Lượng bilirubin càng cao thì màu vàng thấy được ở vùng càng thấp. Bạn hãy mang bé ra nơi có ánh sáng ban ngày đủ sáng, dùng ngón tay ấn da mũi bé và quan sát. Nếu thấy vàng tức là bé có vàng da. Nếu bé có vàng da thì tiếp tục ấn da xem xuống vùng thấp dần: ngực --> trên rốn --> dưới rốn --> đùi --> cẳng chân --> lòng bàn chân để xác dịnh chỗ thấp nhất còn thấy vàng da".

Khi nào cần đưa trẻ vàng da đi khám?

Vàng da sơ sinh - hiểu và xử lý sao cho đúng?
Ảnh: Childheath

Bạn phải đưa bé đi khám ngay theo hẹn, hay ngay khi có một trong các dấu hiệu sau:

- Vàng da sớm: xuất hiện trong vòng 24 giờ đầu sau sinh, dù chỉ mới chớm vàng ở mặt

- Vàng da tới đùi (hay dưới mức đùi)

- Vàng da kèm dấu hiệu khác (bú kém, lừ đừ, sốt…)

- Vàng da sau 2 tuần tuổi ở trẻ sinh đủ tháng và sau 3 tuần tuổi ở trẻ sinh non.

Vàng da được điều trị ra sao?

Vàng da sinh lý

Sẽ tự khỏi mà không cần lo lắng, bé không cần điều tại bệnh viện mà chỉ cần điều trị tại nhà. Để giúp trẻ mau hết vàng da sinh lý, mẹ cần cho bé bú nhiều lần trong ngày vì sữa mẹ có thể giúp đào thải nhanh bilirubin qua đường tiêu hóa. Ngoài ra, trong sữa mẹ có chứa một số dưỡng chất quan trọng giúp các cơ quan chức năng của cơ thể trẻ phát triển. Ngoài ra, bạn cũng cần cho trẻ phơi nắng thường xuyên để trẻ cứng cáp và giảm bớt vàng da.

Vàng da bệnh lý

Các bác sĩ sẽ quyết định trường hợp nào cần nhập viện điều trị và phương pháp điều trị cho bé nhằm hạ thấp mức bilirubin trong máu, gồm:

- Cung cấp đầy đủ nước và năng lượng (qua cho bú hoặc truyền dịch), truyền albumin và dùng một số loại thuốc để gia tăng tốc độ chuyển hoá bilirubin gián tiếp.

- Ánh sáng liệu pháp (chiếu đèn): dùng đèn chuyên biệt tại bệnh viện (không phải đèn néon ở nhà bạn nhé!) và chiếu liên tục (trong vài ngày) lên da bé.

Vàng da sơ sinh - hiểu và xử lý sao cho đúng?
Sử dụng phương pháp chiếu đèn trị vàng da cho trẻ sơ sinh. Ảnh: Childheath

- Thay máu: lấy máu có nhiều bilirubin ra, thay bằng máu có chứa rất ít bilirubin của người khỏe mạnh.

TS.BS Phạm Diệp Thùy Dương đặc biệt lưu ý: "Phơi nắng không giúp giảm vàng da, mà còn làm cho da bé bị khô, mất nước, và nhất là làm chậm trễ các điều trị hiệu quả. Hầu hết các bé hết vàng da sau khi phơi nắng do bé chỉ bị vàng da sinh lý, nên tự hết mà thôi! Không những thế, một số bà mẹ lại "tự chữa vàng da" bằng cách thoa thuốc, cho uống nước đường… và chỉ mang bé đi khám khi đã quá trễ, bé đã có triệu chứng tổn thương não (bỏ bú, li bì…)".

Phòng ngừa vàng da sơ sinh

- Chăm sóc sức khỏe tốt khi mang thai, khám thai đầy đủ theo lịch hẹn để được phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lý trong thai kỳ. Nhờ đó tránh được sinh non, sinh nhẹ cân, quá cân, nhiễm trùng mẹ sang con.

- Cho trẻ bú sữa non sớm ngay sau sinh và giữ ấm trẻ để giúp trẻ không bị hạ thân nhiệt, hạ đường huyết và đi phân su sớm ngay sau sinh.

- Cho trẻ bú đủ sữa.

- Phòng trẻ phải có đủ ánh sáng để dễ theo dõi màu sắc da của trẻ.

Video xem thêm: Nữ y tá hướng dẫn tắm cho trẻ sơ sinh đúng chuẩn

Để trẻ khỏe mạnh, xinh xắn, các mẹ hãy chú ý đến những biểu hiện của con sau khi chào đời nhằm xác định tình trạng bệnh vàng da và chữa trị đúng lúc, tránh để bệnh vàng da nhân gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của bé nhé. Chúc các mẹ nuôi con khỏe dạy con ngoan.

Video có thể bạn quan tâm
Răng nhạy cảm, ê buốt nhất định phải biết cách này!
Scroll to top