03/11/2019 08:19

Cha mẹ luôn "giữ khóa trên miệng", đừng vì lời mắng mà làm hỏng cả tương lai của con trẻ

Hạnh Nguyên - Theo thethaovanhoa.vn

Trách mắng con cái là điều mà các bậc phụ huynh vẫn thường làm mỗi khi con cái làm thứ gì đó không đún ý mình, tuy nhiên bố mẹ cần biết rõ rằng một lời nó có thể ảnh hưởng tới cả quá trình phát triển của con sau này.

Không có cha mẹ nào hoàn hảo cả, đó là điều mà không ai trong chúng ta có thể phủ nhận. Do đó, việc cha mẹ mắng mỏ con cái vẫn thường xảy ra và khó có thể tránh được. Tuy nhiên, những hành động của cha mẹ có sức ảnh hưởng rất lớn đến trẻ và tiếng quát tháo có thể mang lại những tác động tiêu cực trong suốt quãng đời của chúng.

Cha mẹ tốt luôn có 'khoá' trên miệng khi nói chuyện với con

Ngoại trừ những bậc cha mẹ thoải mái và để con tự có quyết định và lỗi lầm của mình thì đa phần các ông bố bà mẹ đều khá nghiêm khắc và điều khiển mọi khía cạnh cuộc sống của con. Zhang Xuyu, một chuyên gia về giác quan nổi tiếng của Đài Loan đã chia sẻ quan điểm của mình về cách dạy con, về những ảnh hưởng tâm lý của trẻ qua những lần nóng giận không kìm chế được đã la mawmhs của các bậc cha mẹ:

Mới đây tôi vô tình xem một bộ phim tuyên truyền về bạo lực ngôn ngữ mà người lớn dành cho trẻ nhỏ. Trong video, một tội phạm vị thành niên kể câu chuyện của chính mình ở trại giam. "Khi tôi 12 tuổi, bố mẹ tôi ly hôn. Mẹ mỗi ngày đều mắng tôi, muốn tôi đi chết đi, nói tôi là đồ vô dụng, rác rưởi. Từ trước đến nay chưa từng khen tôi. Rất nhiều lần mẹ mắng tôi là đồ óc lợn. Sau đó tôi đã cầm súng tìm đến một sòng bạc và giết người".

"Ngược đãi tâm lý trong thời thơ ấu là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến phạm tội", video kết bằng câu đơn giản nhưng khiến nhiều người phải suy nghĩ.

Tôi từng tiếp nhận trường hợp một bé gái 5 tuổi không muốn nói chuyện với bố mẹ, nhưng bé thường tự nói chuyện với gấu bông của mình. Cha mẹ nghĩ đứa trẻ bị trầm cảm và rất lo lắng nên tìm cách chữa trị. Sau nhiều lần điều trị tâm lý, cô con gái nói một lời khiến bố mẹ rơi nước mắt ngay tại chỗ: "Bởi vì đồ chơi sẽ không mắng con".

Hoá ra, mẹ bé gái là một người nóng tính và thường vô tình nói với con các câu như: "Con đừng làm loạn", "Khóc gì mà khóc?", "Tại sao con lại ngu ngốc như thế?", "Rốt cuộc con biết làm những cái gì hả?"... Những lời trách mắng trong lúc tức giận của người mẹ không ngờ lại gây tổn thương nghiêm trọng đến đứa trẻ.

Cách đây một thời gian, để làm hoà dịu mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái một cách hiệu quả, tôi đã triệu tập một buổi họp lớp. Đầu đề đặt ra là những lời nói và việc làm nào của đối phương khiến bạn buồn. Khi đầu đề được đưa ra, những đứa trẻ ở đó thi nhau giơ tay, còn phụ huynh đưa mắt nhìn nhau lo lắng. Họ sợ các con "bán đứng" mình. 

Một học sinh nữ đưa ngón trỏ tay phải đập vào trán một bạn học bên cạnh, cau mày và nghiến răng: "Mỗi ngày chỉ biết ăn và chơi, nhìn con nhà người ta, quay lại nhìn mày giống như một con lợn. Khóc gì mà khóc, cút đi đọc sách ngay!". Nói xong, học sinh này đảo mắt và lướt điện thoại, miệng vẫn không quên mắng: "Lúc đầu thực sự không nên sinh ra mày".

Cha mẹ tốt luôn có 'khoá' trên miệng khi nói chuyện với con

Một nam sinh khác cũng mô phỏng cha mình, cậu hét to lên: "Mày thật vô dụng, học thì dốt, một tí việc cũng làm không tốt, lần sau còn như vậy thì cút đi cho tao"...

Buổi diễn xuất kết thúc, phản ứng của các bậc cha mẹ rất khác nhau. Họ thậm chí còn không nhớ mình thực sự đã có những lời nói và hành động này.

Một nhà tâm lý học từng nói câu này mà tôi thấy rất có lý: "Bố mẹ tốt trên miệng đều có 'một chiếc khoá kéo', để không bao giờ nói những lời tổn thương khi tức giận đến con cái. Đánh, mắng chỉ có thể khiến trẻ ngừng sai phạm trong giây lát, nhưng mãi mãi sẽ không có một đứa trẻ ngoan nếu giáo dục theo cách này".

Có một từ trong tâm lý học gọi là "Hiệu ứng gió phía nam", nói về gió bắc và gió nam xem ai có thể cởi áo khoác của người đi bộ. Gió bắc thổi một cơn gió lạnh và kết quả khiến người đi bộ quấn chặt áo hơn vì sợ lạnh. Gió nam thổi một làn gió nhẹ, người đi bộ cảm thấy ấm áp, sau đó mở nút và cởi áo khoác ra. Điều này cũng giống với việc giáo dục trẻ  em. Cha mẹ tốt nhất không bao giờ làm cho trẻ  cảm thấy sợ hãi. Một gia đình hạnh phúc sẽ không có những lời chửi mắng trong lúc giận dữ. Sự ấm áp trong lời nói, đó là món quà tốt nhất cha mẹ tặng cho con cái để trưởng thành.

Một trong những thói quen xấu của các cha mẹ khi nuôi dạy con cái đó là tự cho mình quyền được nổi giận, quát mắng và la hét với trẻ. Việc nổi giận và la mắng con cái có thể do nhiều nguyên nhân như sức ép từ cuộc sống, kinh tế, mưu sinh hay từ chính tính cách khắt khe, nóng nảy của cha mẹ nên khiến việc dạy con luôn kèm theo tiếng la hét và đòn roi. Theo các chuyên gia tâm lý, trẻ hay bị la mắng, đánh đòn thường kém phát triển về mặt thể chất, trí tuệ và có tâm lý bất ổn hơn so những đứa trẻ bình thường khác.

Cha mẹ có thói quen chửi mắng, quát tháo con sẽ để lại nhiều hậu quả, đầu tiên là ảnh hưởng tới sự phát triển và hình thành tính cách của trẻ, não trẻ sẽ hình thành phản xạ và tính cách tiêu cực, trẻ càng tỏ ra chống đối bằng những hành động hung hăng, hét lại hoặc phớt lờ không thèm để tâm đến những lời cha mẹ nói nữa. La hét, quát mắng hay to tiếng với trẻ, chính là cách người lớn phá hủy sự phát triển và hành vi tốt của chúng, khiến con trở nên lì lợm, khó bảo hơn, bầu không khí gia đình trở nên căng thẳng.

Ngoài ra, bộ não của trẻ còn khá non nớt và rất dễ bị kích động. Thói quen bị quát mắng khi phạm lỗi sẽ khiến trẻ luôn có cảm giác buồn chán, xấu hổ, tự ti, e ngại khi làm bất cứ việc gì và không có sự cố gắng, hoặc trẻ làm chỉ để chống đối với cha mẹ. Để hạn chế những cơn nóng giận, to tiếng "hét ra lửa thở ra khói" với trẻ, cha mẹ cần học cách kiềm chế bản thân và giữ bình tĩnh để đối thoại với trẻ trong hòa bình.

Cha mẹ tốt luôn có 'khoá' trên miệng khi nói chuyện với con

Dưới đây là gợi ý 8 bước giúp cha mẹ bình tĩnh hơn trước khi nổi giận và quát mắng trẻ:

1. Đưa ra cảnh báo trước cho trẻ

Cảnh báo trước những gì sắp xảy ra sẽ giúp trẻ chuẩn bị tinh thần cho hoạt động tiếp theo, cảnh báo cũng là việc làm công bằng mà bất cứ đứa trẻ nào cũng cần. 

Một bà mẹ gợi ý đưa ra cảnh báo bằng cách nói: "Mẹ không muốn cáu và quát con đâu, nhưng nếu con vẫn tiếp tục không nghe lời, mẹ sẽ nổi giận và mắng con đấy!", hoặc "Đến giờ đi ngủ rồi, con tư động sắp xếp đồ chơi rồi lên giường ngủ, đừng để mẹ nhắc nhở nữa? 

2. Ra ngoài xả giận thay vì la hét với trẻ

Nếu cảm thấy cơn giận đang bốc lên ngùn ngụt, cha mẹ hãy tự cho mình khoảng thời gian time-out, tức là đi ra ngoài hoặc vào vào phòng riêng và xả hết những bực bội đó, rồi quay lại để đối thoại với trẻ. Chỉ cần dành ra vài phút để khống chế cảm xúc tiêu cực, cha mẹ sẽ hạn chế được những lời to tiếng, la hét với trẻ.

3. Lập danh sách những việc được phép làm

Để hạn chế tối đa những lúc phải la mắng trẻ, cha mẹ hãy lập danh sách những việc được phép làm trong gia đình và dán lên cánh tủ hoặc vị trí dễ nhìn thấy để cùng thực hiện. Như vậy sẽ tránh được việc phát sinh bất đồng ý kiến giữa cha mẹ và con cái, hạn chế xung đột.

4. Nhìn vào mắt con 

Khi giận dữ, bạn hãy thử nhìn vào mắt con mình. Giao tiếp bằng mắt với bé có thể mang đến cảm giác tĩnh tâm, giúp bố mẹ dần "hạ hỏa" mà không phải lớn tiếng quát mắng. Bên cạnh đó cũng đừng bao giờ gò ép con phải trở thành đứa trẻ ngoan ngoãn hay hoàn mỹ, đôi khi bỏ qua việc làm sai của trẻ, "nhắm mắt cho qua" lại tốt hơn những lời nhắc nhở lớn tiếng.

5. Đặt mình vào vị trí của trẻ

Hãy đặt mình vào vị trí của trẻ, chẳng ai muốn bị la mắng, chỉ trích kể cả khi mắc lỗi. Việc quát mắng không giúp trẻ tốt hơn mà chỉ có tác dụng thỏa mãn cơn giận của bố mẹ mà thôi. Vì vậy, trước khi định la mắng thì hãy đặt mình vào vị trí của con để cảm nhận, như vậy cũng là cách giúp xua đi cơn giận.

6. Đặt kì vọng phù hợp với khả năng của trẻ

Cha mẹ tốt luôn có 'khoá' trên miệng khi nói chuyện với con

Việc cha mẹ đặt quá nhiều kì vọng con sẽ làm tốt hoặc làm được nhiều hơn khả năng sẽ càng khiến mức độ thất vọng gia tăng khi trẻ không đạt được như những kì vọng đó. 

Khi cảm xúc thất vọng, chán nản lấn át, cha mẹ rất dễ rơi vào trạng thái bực bội và la mắng con vô cớ. Vì vậy, chính cha mẹ cần điều chỉnh mức độ kì vọng ở con, biết đâu là giới hạn của trẻ để không tự làm bản thân bực bội.

7. Kiểm tra lại vấn đề từ phía cha mẹ

Nhiều ông bố bà mẹ đã tự nhận mình là người nóng tính, rất dễ nổi cáu và hét lên với con. Nhưng đã bao giờ cha mẹ xem lại mình: liệu có phải gần đây bạn không ngủ đủ giấc, có gặp vấn đề gì căng thẳng bên ngoài. 

Ngoại trừ lí do là hành vi của trẻ chưa tốt thì bản thân cha mẹ liệu có chuyện gì khiến cha mẹ dễ dàng cáu giận và muốn xả bực bội hay không?

8. Thẳng thắn nhận lỗi và nói chuyện cùng con

Cha mẹ cũng đều là những con người bình thường và cũng có thể mắc lỗi. Vì vậy không có lí do gì nếu chúng ta mắc lỗi, mất bình tĩnh và đã la mắng trẻ vô cớ mà lại không xin lỗi trẻ. 

Hãy thẳng thắn nói chuyện và cùng con tìm ra giải pháp để tình trạng này không lặp lại nữa. Chắc chắn trẻ cũng sẽ nhìn vào thái độ hòa giải tích cực từ cha mẹ và cùng cải thiện.

7 nguyên tắc nuôi dạy con đặc biệt của các ngôi sao nổi tiếng

Tuy nhiên, với tư cách là những người mang thiên chức làm cha mẹ, chúng ta cần phải cần mẫn và nhận thức đúng đắn để cân nhắc mỗi hành động của mình trong từng trường hợp. Lời nói có thể gây ra những đau đớn, tổn thương mà đôi khi không bao giờ có thể chữa lành, vì thế hãy biết sử dụng chúng một cách khôn ngoan để kỷ luật, dạy dỗ và yêu thương con cái.

Ảnh: Parent

Video có thể bạn quan tâm
Bác sĩ nhi khoa bật mí cách dỗ trẻ nín trong tích tắc khiến ai cũng bất ngờ
Scroll to top