02/14/2016 12:07
Nhân dịp Tết, cùng nói về tính tự lập của trẻ em ngày nay

Nhân dịp Tết, cùng nói về tính tự lập của trẻ em ngày nay

Nếp suy nghĩ thông thường của người lớn đối với sự tự lập của trẻ đó là trẻ còn nhỏ, không thể làm được việc gì một cách đâu ra đấy. Cứ làm hộ trẻ đi, rồi đến tuổi trẻ sẽ tự làm được. Vậy xin hỏi: phải đợi đến khi nào?

Hương Thu - Theo thegioitre.vn

Tết nhất nhàn cư vi bất thiện, ngồi quan sát các gia đình đưa con đi chơi, tôi bỗng giật mình tự hỏi: là cha mẹ quan tâm đến tính tự lập của con hay là đang ép buộc con tự lập theo ý của mình? 

dạy con tự lập

Xã hội càng phát triển, sự cạnh tranh càng nhiều. Có lẽ vì thế mà, ngày càng lắm những bậc phụ huynh quan tâm đến khả năng vượt trội cũng như tỉ lệ tồn tại, chỉ số vượt khó cũng như tính tự lập của con cái. Tuy nhiên, cũng vì hiểu và thực hiện một cách máy móc, mà các bậc phụ huynh vô tình tạo áp lực cũng như quá nóng vội trong quá trình tạo ra tính tự lập cho con. Không những gây ra hậu quả ngược là không có kết quả như mong muốn ở trẻ, mà các bậc phụ huynh còn làm khó chính bản thân mình trong quá trình tương tác với trẻ. Dưới đây là một vài ví dụ:

Quan sát 1:

Một bà mẹ tay cầm bát, tay cầm thìa, đi bên cạnh một chiếc xe đẩy bởi bà của bé. Cứ chốc chốc sau khi con nuốt xong một miếng, người mẹ lại khen con giỏi quá rồi xúc một miếng lớn cho con. Em bé chừng gần 3 tuổi, ngồi dựa vào xe, lúc nhai, lúc ngậm. Chỉ khi mẹ làm trò em bé mới chịu nhai rồi chịu nuốt khi bị giục giã.

Quan sát 2:

Một gia đình dự định sẽ đi chơi vào sáng sớm. Khi chuẩn bị xong hết mọi thứ, người mẹ mới gọi con dậy. Trong quá trình chuẩn bị, người hàng xóm bất đắc dĩ là tôi luôn nghe thấy tiếng mẹ hoặc bố gắt lên:

- Bà cứ để tự nó xúc, nó xúc được, bà xúc hộ nó làm gì?

- Bà cứ để nó tự đi giày, cháu nó làm được mà.

- Sao bà cứ làm hộ cháu thế nhỉ, cháu nó làm được mà bà cứ như thế thì làm sao cháu nó tự lập? 

dạy con tự lập

Quan sát 3:

Một người mẹ dọn nhà ngày Chủ nhật. Cô con gái lăng xăng làm mọi thứ mẹ sai bảo, thậm chí nó còn tự làm được một số việc mà mẹ không yêu cầu. Mỗi lần cô bé thấm mệt, mẹ lại nói:

- Bé Ốc giỏi lắm nhé, hôm nay con đã thu được mười mấy ngôi sao chăm chỉ rồi đấy. Con có muốn lấy thêm không nào?

Dứt câu hỏi, cô bé lại hăng hái làm thêm một vài việc này nọ. Mỗi lần làm xong, con bé hớn hở xòe tay ra nhận sao rồi thả vào cái lọ thủy tinh trong đó đã đầy những ngôi sao lấp lánh. Vậy nhưng, cậu con trai của bà mẹ lại cứ ngồi đánh điện tử dù thằng bé mới chừng hơn 4 tuổi. Chị gọi, mẹ gọi nó đều không trả lời và mắt vẫn cứ dán vào màn hình...

Qua 3 sự quan sát trên, chúng ta thấy được điều gì?

Nếp suy nghĩ thông thường của người lớn đối với sự tự lập của trẻ đó là trẻ còn nhỏ, sẽ không thể làm được việc gì một cách... đâu ra đấy, nên người thân xung quanh bé thường có 2 xu hướng:

1. Xu hướng làm hộ trẻ:

Đây là điều mà chúng ta vẫn luôn thấy trong các gia đình hiện đại. Lí do bởi đơn giản càng có ít con cái, càng có điều kiện về kinh tế, trẻ càng được nâng niu, coi trọng và được chăm sóc kĩ càng đến tận răng. Ăn có người đút, mặc có người giúp, đi có người bế, có ô tô, có xe đẩy chứ không vận động bằng chính bản thân trẻ.

Những phụ huynh có xu hướng này luôn làm hộ trẻ tất cả mọi thứ với tâm lý chung: Con nó còn bé, làm sao mà làm được. Cứ làm hộ nó đi, rồi đến tuổi, đến lúc nó sẽ tự làm được. Vậy xin hỏi các bạn: Đến tuổi là đến mấy tuổi và đến lúc là đến lúc nào? Không được dạy cách làm, không được luyện tập, không được trải nghiệm thành thói quen, được làm hộ suốt những năm còn bé, liệu em bé của bạn có thói quen tự phục vụ chính bản thân mình hay không? 

dạy con tự lập

2. Xu hướng để trẻ tự làm:

Đại bộ phận phụ huynh theo xu hướng 1 và một ít phụ huynh còn lại theo xu hướng còn lại là để trẻ tự làm. Tuy nhiên, để trẻ tự làm như thế nào lại phân tách ra làm hai hướng khác nhau. Một số phụ huynh ép buộc trẻ phải tự làm và một số phụ huynh khác khuyến khích trẻ tự làmBiểu hiện của những bậc phụ huynh này có phần chung là rất quan tâm đến việc giáo dục những đức tính tốt cho con trong đó bao gồm cả sự tự lập, tuy nhiên mỗi người lại có một cách.

Tôi từng thấy những bố mẹ giống như câu chuyện mà tôi đã kể trong quan sát 2. Bố mẹ luôn để mặc trẻ, để ép trẻ "phải tự làm", "phải tự học", "phải tự biết" chứ không phải là khuyến khích trẻ để tạo thành thói quen. Các bố mẹ trong trường hợp này nên nhớ rằng: Con của các bạn cũng vẫn là một đứa trẻ, việc bạn ép trẻ phải tự lập khi bạn biết trẻ đã làm được là một điều không hề có tác dụng tạo ra thói quen tự lập cho trẻ. Ngược lại sẽ làm em bé của bạn ghét phải tự làm hơn là hứng thú để làm. Điều quan trọng là bạn đã quên mất nguyên tắc tương tác bằng cách tạo hứng thú cho trẻ để trẻ có thể ghi nhớ và thực hiện yêu cầu của bạn cho đến khi trở thành một thói quen.

Chuyên viên Hương Thu
Tư vấn tâm lý, đào tạo thuộc Viện nghiên cứu giáo dục

Scroll to top
X Đóng